Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Б.Пүрэвдагва өнөөдөр /2026.08.30/ Тавантолгой Түлш ХХК-ийн зүүн үйлдвэрт ажиллаж, өвөлжилтийн бэлтгэл ажил, үйлдвэрийн үйл явцтай танилцлаа. Тавантолгой Түлш компани гурван цехийн хоёр шугамаар сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэж буй. Анх гурван үйлдвэрийн 20 шугамаар бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байсан бол 2024 оноос түлшний үйлдвэрийн хүчин чадлыг 50 тонн/цаг болгон гурав дахин нэмэгдүүлж, шугамын тоог бууруулан, бүтээмжийг сайжруулаад байна. Үйлдвэр өнөөдрийн байдлаар 38.3 мянган тонн түлш нөөцлөөд байгааг Тавантолгой Түлш ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал С.Даваасүрэн танилцуулав. Тавантолгой Түлш компани түлшний гурав дахь үеийн шилжилтийг хийж, 2025-2026 оны халаалтын улиралд нийслэлчүүдийн хэрэглээнд зориулан хагас коксон түлш нийлүүлсэн. "Цэвэр нүүрс" гэж нэрлэгддэг хагас коксон түлшийг хэрэглээнд нэвтрүүлснээр агаарын бохирдол өнгөрсөн жил 30 орчим хувиар, 2018 онтой харьцуулахад 69.5 хувиар буурсан үзүүлэлт гарсан юм. 2026-2027 оны халаалтын улиралд 300 гаруй мянган тонн хагас коксон түлшийг 446 цэгээр айл өрхүүдэд борлуулж, аж ахуйн нэгжүүдэд мидлинг нийлүүлнэ. Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Б.Пүрэвдагва "Улаанбаатар хотынхны онцгой анхаарал хандуулах галлагааны улирал эхлэх гэж байна. Тавантолгой Түлш ХХК нийслэлийн 1.8 сая хүн амын эрүүл мэнд, дулааныг нуруундаа үүрч, энэ ажлыг олон жил хийж байна. Сүүлийн үеийн шийдвэрүүд үр дүнгээ өгснийг IQAir системийн дата үзүүлэлтээс харж болно. Засгийн газар, нийслэлийн зүгээс халаалтын улирлын бэлтгэл ажилд онцгой анхаарал хандуулж байгаа. Бидний гол зорилго бол нийслэлийн хүн амыг агаарын бохирдолгүй өвөлжүүлэх. Энэ зорилгын төлөө Хотын дарга та бүхнийг бүх талаар дэмжихийн зэрэгцээ ажлын шаардлагаа ч өндөр тавина. Бидэнд энэ өвлийг амжилттай давах бүрэн боломж бий" гэсэн байр суурийг илэрхийллээ. Мөн хотын дарга борлуулалтын цэгүүдээ бэлэн байдалд оруулах, Хотула апплейкшн дахь бүртгэлийн давхардлыг арилгаж, системийг бүрэн ашиглах, угаар мэдрэгч төхөөрөмж, угаарын хийн хордлогоос сэргийлэх талаар Түлш хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвтэй хамтран ажиллахыг чиглэл болгов.

Тавантолгой түлш ХХК-ийн газар, хэлтсийн дарга нар өнөөдөр Гүйцэтгэх захирал С.Даваасүрэнд ажлаа танилцуулж, тулгамдаж буй асуудлынхаа талаар мэдээлэл өглөө. Энэ хуралд Үйл ажиллагааны газрын дарга О.Эрдэнэбат, Ерөнхий инженер бөгөөд Үйлдвэрлэлийн бодлогын газрын дарга Ц.Алтансүх нар болон компанийн ажилчид оролцож, хариуцсан ажлаа тайлагнав. 2026-2027 оны халаалтын улирал эхлэхэд хэдхэн хоног үлдээд байна. Үүнтэй холбогдуулан сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэл, татан авалтын явц, түгээлт, борлуулалтын бэлтгэл ажлын талаар мэдээлэл өгснөөс гадна компанийн дотоод үйл ажиллагаа, бүтэц зохион байгуулалт, санхүүжилт, хүний нөөц зэрэг асуудлаар танилцууллаа. Түлшний үйлдвэрийн хоёр болон гуравдугаар цехийн үйлдвэрлэлийн шугамаар мидлингэн шахмал түлшний үйлдвэрлэл үргэлжилж буй. Үйлдвэрлэсэн түлшийг нөөцийн агуулахад төвлөрүүлэх дотоодын тээврийг өчигдрөөс эхэлж, холбогдох мэргэжилтнүүд өрөлт хураалтад хяналт тавин ажиллаж байна. Өнөөдрийн байдлаар нийслэлийн түрээсийн агуулахад 27 гаруй мянган тонн хагас коксон түлш нөөцлөөд байна. Түлшний борлуулалтыг есдүгээр сарын 15-аас эхлэхээр бэлтгэл ажлаа хангаж байгааг газрын дарга нар танилцуулав.    

Нийслэлийн Засаг даргын 2026 оны наймдугаар сарын 7-ны өдрийн А/1116 дугаар захирамжаар 2026-2027 оны галлагааны улиралд нийслэлийн долоон дүүрэгт гэрээт борлуулалтын 500 цэг ажиллуулахаар баталлаа. Үүнээс 54 цэгийг шаардлагатай тохиолдолд дүүргүүдэд нэмэлтээр хуваарилах нөөцөд байлгахаар төлөвлөжээ. Дүүргүүдэд ажиллах борлуулалтын цэгийн тоог дараах байдлаар тогтоосон байна. Үүнд: Баянгол дүүрэг – 17 Сонгинохайрхан дүүрэг – 165 Хан-Уул дүүрэг – 42 Чингэлтэй дүүрэг – 58 Баянзүрх дүүрэг – 110 Налайх дүүрэг – 22 Сүхбаатар дүүрэг – 32 Эдгээр цэгээр иргэдэд хагас коксон болон шахмал түлш худалдан борлуулна. Борлуулалтын цэг ажиллуулах хүсэлт гаргасан иргэдийн хүсэлт, өмнөх галлагааны улиралд хариуцлагатай ажилласан гэрээт цэгүүдийн ажиллаж байсан цэгийн байршил болон тухайн дүүргийн хүн амын нягтаршил зэргийг харгалзан үзэж, хамтран ажиллах гэрээг 2026 оны есдүгээр сарын 1-ний дотор байгуулна. Ингэснээр 2026-2027 оны галлагааны улирал ирэх сарын 15-аас албан ёсоор эхэлж, түлш худалдаанд гарна. 

"Тавантолгой түлш" ХХК-ийн ТУЗ-ийн ээлжит хурлаар Агаарын бохирдлыг бууруулах үндэсний хорооны Ажлын албаны даргаар ажиллаж байсан С.Даваасүрэнг томиллоо. С.Даваасүрэнгийн хувьд Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газрын дэд дарга, АББҮХ-ны Ажлын албаны даргаар ажиллаж байсан туршлагатай. Гүйцэтгэх захирлаас чөлөөлөгдсөн Ц.Эрдэнэбаярын хувьд мидлинг суурьтай шахмал түлшээс хагас кокс руу шилжих түлшний гуравдахь үеийн шилжилтийг амжилттай хэрэгжүүлсэн. Энэ хүрээнд түүхий эдийн судалгаа, үйлдвэрлэл, тээвэрлэлт, түгээлт, борлуулалтын системийг шинэчлэн нэвтрүүлсэн. Тодруулбал, эрдэм шинжилгээ, судалгааны хүрээлэнгүүтэй хамтран хагас коксон түлшний суурь судалгааг хийлгэж, хатуу түлшний стандартыг шинэчлэн батлуулж, хэрэглээнд нэвтрүүлсэн. Нийслэлийн 170 мянга гаруй өрхийг сайн чанарын хагас коксон түлшээр хангах зорилгоор БНХАУ-аас 367 мянган тонн хагас коксон түлш импортолж, улсын болон хувийн хэвшлийн төмөр замын байгууллагуудтай хамтран өвлийн ачааллыг амжилттай давсан юм. Борлуулалтын цэгийг 650-аас 450 болгон байршлыг оновчилж, түлшний нөөц, тээвэрлэлт, түгээлт, борлуулалтыг цахимжуулан "Хотула" аппликэйшнийг нэвтрүүлсэн. Мөн гэр хорооллын айл өрхийг хийн түлшид шилжих ажлыг ч эхлүүлсэн юм. 2025–2026 оны өвөл агаар бохирдуулагч бодисын агууламж буурч, нийслэлийн агаарын бохирдол 23 хувиар буурсныг АББҮХ-ны дэргэдэх Эрдэмтдийн зөвлөл болон олон улсын хөндлөнгийн байгууллагууд баталгаажуулсан. Түүнчлэн компанийн бүтэц орон тоог бууруулах, урсгал зардлыг хэмнэх зэрэг менежментийн өөрчлөлтийг богино хугацаанд амжилттай хэрэгжүүлж үр бүтээлтэй ажилласныг Төлөөлөн удирдах зөвлөл дүгнэсэн юм.

Нийслэлийн өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах хүрээнд өнөөдөр НИТХ-ын ажлын хэсэг Тавантолгой түлш ХХК-ийн Зүүн бүсийн үйлдвэрт ажиллалаа. Тавантолгой түлш ХХК 2025-2026 оны халаалтын улиралд 425 борлуулалтын цэгээр нийт 438 мянган тонн хатуу түлшийг борлуулжээ.  Нийслэлийн Засаг даргын нийгмийн салбар, ногоон хөгжил болон агаар, орчны бохирдлын асуудал хариуцсан орлогч Г.Жаргалсайхан "Өнгөрсөн жил хагас коксон шахмал түлшийг нэвтрүүлснээр агаарын бохирдол 30-35 хувиар буурсан үзүүлэлттэй. 2026 онд бид энэ тоог 40-45 хувьд хүргэх зорилт тавин ажиллаж байна. Энэ жил бид өмнө жилийн адилаар хагас коксон шахмал түлшийг импортлох бөгөөд мөн 120 мянган тонн мидлингэн шахмал түлшийг ашиглана. Нийт 400-430 мянган тонн түлшийг энэ галлагааны улиралд хэрэглэх тооцоотой. Улаанбаатар хотод 170 мянган айл шахмал түлш түлж буй. Энэ жил үүнээс 5000 өрхийг хийн түлшний хэрэглээнд шилжүүлсэн. Есдүгээр сард галлагааны улирал эхлэхэд 50-60 мянган тонн шахмал түлшний нөөцтэй байх шаардлагатай" гэлээ.

Тавантолгой түлш ХХК, Монголын улаан загалмай нийгэмлэгтэй хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурлаа. Гарын үсэг зурах ёслолд Тавантолгой түлш ХХК-ийн захирал Ц.Эрдэнэбаяр, Монголын улаан загалмай нийгэмлэгийн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Н.Болормаа нар болон албаны хүмүүс оролцлоо. Энэхүү санамж бичигт гарын үсгийн зурснаар Монголын улаан загалмай нийгэмлэгийн Анхан болон Дунд шатны хороодын үйл ажиллагаа, сайн дурын идэвхтний сүлжээгээр дамжуулан олон нийтэд уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох, иргэдэд угаарын хий, ахуйн ослоос урьдчилан сэргийлэх, гэрийн нөхцөлд анхны тусламж үзүүлэх чиглэлээр сургалт зохион байгуулж, сурталчлах юм.

Монгол Улсын Их Хурлаас Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль-д нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, мопед, скүтер, сурроны хэрэглээг зохицуулсан. Тус хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт 2026 оны 7 дугаар сарын 1-ний өдрөөс хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж эхэлсэн бөгөөд үүний дагуу 18 нас хүрээгүй хүүхэд, өсвөр насныхан мопед, скүтер, суррон унахыг хуулиар хориглосон. Иймд эцэг, эх, асран хамгаалагчид хүүхдийнхээ аюулгүй байдлыг хангаж, хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй хууль тогтоомжийг мөрдөн ажиллаж, замын хөдөлгөөнд хариуцлагатай оролцохыг уриалж байна.

"Тавантолгой түлш" ХХК-ийн Түлшний үйлдвэртэй Нийслэлийн Ерөнхий боловсролын 130 дугаар сургуулийн Б.Давааням багштай 11Г ангийн сурагчид танилцлаа. Танилцах аялалын үеэр сурагчид шахмал түлш үйлдвэрлэх технологийн процесс, түүхий эдийн боловсруулалт, бүтээгдэхүүний чанарын хяналтын талаар мэдээлэл авсан юм. Үйлдвэрлэлийн үе шат, дамжлага бүрийг үйлдвэрийн инженерүүдээр тайлбарлуулж, шахмал түлш хэрхэн бүтэж, хэрэглэгчдийн гэрт хэрхэн хүрдэгийг хүүхдүүд сонирхон асууж байлаа. Энэхүү арга хэмжээ нь сурагчдын мэргэжлийн чиг баримжааг дэмжих, үйлдвэрлэлийн салбарын талаар мэдлэг мэдээллийг нь өргөжүүлэх, ажлын орчинтой танилцуулахад чухал ач холбогдолтойг анги удирдсан багш Б.Давааням онцоллоо. Мөн агаарын бохирдлыг бууруулахын тулд хагас коксон түлшний шилжилтийг хэрхэн хийж байгаа, цаашид нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлээр ямар ажлууд хийж хэрэгжүүлэхийг ч сурагчид сонирхож байсан юм.